Macula Degeneratie

Macula Degeneratie (MD) is een ingrijpende oogaandoening waardoor de gezichtsscherpte afneemt. Zoals in een fototoestel de film de lichtgevoelige laag is, zo is het netvlies de lichtgevoelige laag van het oog. Het middelpunt van het netvlies wordt de macula of gele vlek genoemd. Macula degeneratie betekent letterlijk achteruitgang van de gele vlek. Macula degeneratie wordt daarom ook wel “slijtage van het netvlies” genoemd.


Voorbeeld van het zicht van iemand met Macula Degeneratie

In de macula bevinden zich de zogenaamde kegeltjes: lichtgevoelige cellen waardoor men contrast en kleur kan waarnemen. De kegeltjes maken het onderscheiden van details mogelijk (dit is het centrale, scherpe zien). De macula zorgt ervoor dat u kunt lezen, televisie kijken, autorijden of iemands gezicht kunt herkennen. Het overige deel van het netvlies zorgt voor het perifere zien, dus dat gedeelte van het zicht rondom het centrale zien. Het perifere zien zorgt er bijvoorbeeld voor dat u nergens tegenaan loopt.

Macula degeneratie ontstaat wanneer de kegeltjes in de macula afsterven. Dit veroorzaakt een achteruitgang van het gezichtsvermogen in het centrale, scherpe zien. Het perifere zien blijft in de meeste gevallen gespaard, zodat men in staat blijft om min of meer zelfstandig de weg in huis en daar buiten te vinden.

Wat zijn de klachten bij macula degeneratie?
In de beginfase van de aandoening zijn er nog weinig of geen klachten. De afwijkingen worden dan meestal bij toeval ontdekt bij een oogcontrole. In een verder gevorderd stadium kunnen de klachten in twee hoofdcategorieën onderverdeeld worden:

a) Klachten van een wazige vlek of verminderd zien

Op de plek waar men de blik op richt wordt een wazige, doffe of donkere vlek waargenomen. De vlek reist voortdurend met de blik mee, zodat het niet mogelijk is om naast de vlek te kijken.

Overal waar men de blik op richt is het beeld minder gedetailleerd dan het zou moeten zijn. Bij het zien van mensen worden stukken van gezichten gemist, waardoor ze niet herkend worden. Ook bij het lezen lijken letters van een woord te ontbreken. Het wazig zien kan niet met een normale bril verholpen worden. Deze klachten passen over het algemeen bij een “droge MD”. Het zogeheten perifere zien (zijzicht) blijft meestal intact, zodat men in staat blijft om zijn weg in huis en daarbuiten min of meer zelfstandig te vinden, ook al mist men de scherpte.

b) Klachten van vervormd zien

Soms is vervorming van het beeld het eerste dat men bemerkt. Lijnen lopen niet meer recht, maar hebben een vreemde kronkel of een uitbochting.

Men ziet bijvoorbeeld een deuk of een hobbel in een deurstijl of lantaarnpaal. Of men ziet “verwrongen” gezichten. In een verder gevorderd stadium ziet men de wereld als in een soort lachspiegel. Deze klachten passen over het algemeen bij een “natte MD”.

Bestaat de kans dat ook het andere oog aangetast wordt?
Meestal treedt het proces van macula degeneratie niet aan beide ogen tegelijk op. Dat betekent dat er nog enkele jaren een goed gezichtsvermogen kan zijn dankzij het oog dat nog niet of slechts in geringe mate aangetast is. Wanneer het gezichtsvermogen wel achteruitgaat in beide ogen, worden dagelijkse dingen die voorheen vanzelfsprekend waren, zoals lezen, televisiekijken en autorijden, steeds moeilijker.

Welke behandeling is mogelijk?
De behandeling van MD is onderwerp van veel onderzoek. De behandelmogelijkheden zijn afhankelijk van het type MD dat u heeft. Als één van de ogen ernstig is aangetast door MD, kan het gebruik van multivitaminen het slijtage proces in het andere oog sterk vertragen. Uw oogarts kan u hierover alle informatie verschaffen. Ook de website van de patiënten vereniging “MD vereniging” biedt u informatie.

Bij “natte MD” met nieuwvorming van bloedvaten buiten de gele vlek, wordt de behandeling gegeven door middel van de thermische laser. Als de nieuwvorming van bloedvaten ook de gele vlek aantasten, is behandeling met de PDT-laser (Photo-Dynamische Therapie) mogelijk. Bij PDT wordt een lichtgevoelige stof (VisudyneÒ) via een infuus toegediend. Deze hecht zich specifiek aan de bloedvaatjes in de macula. De lichtgevoelige stof wordt geactiveerd met een laserstraal waardoor de bloedvaatjes minder lekkage vertonen. Mocht deze behandeling voor u geschikt zijn, dan kan uw oogarts u hierover verder informeren.

Momenteel wordt veel onderzoek gedaan naar andere behandelingsmogelijkheden en medicamenteuze beïnvloeding van de nieuwvorming van bloedvaten. Er zijn goede resultaten bekend met medicamenteuze injecties in het oog. Naar verwachting zullen deze medicijnen in de komende jaren ook in Europa toegelaten worden.

Welke hulp en ondersteuning kan geboden worden?
Leven met een verminderde gezichtsscherpte kan tot veel praktische problemen leiden in zowel werksituaties, het verkeer als thuis. Praktische adviezen en hulpmiddelen kunnen dan uitkomst bieden. U kunt hiervoor terecht bij onderstaande patiëntenvereniging of instantie voor hulp aan slechtzienden.

MD Patiëntenvereniging
Postbus 2034
3500 GA Utrecht
Telefoon: 030-2980707
www.mdvereniging.nl

Visio Zuidwest-Nederland
Wijnhaven 99
3011 WN Rotterdam
Telefoon (010) 411 16 03
www.visioweb.nl

Voor meer informatie: zie ook de website van Het Oogziekenhuis Rotterdam: www.oogziekenhuis.nl/retina