Nieuwsbrief SWOO - Flieringa - 2007 - 1

Wat is Macula Degeneratie?

Macula Degeneratie (MD) is een ingrijpende oogaandoening waarbij de gezichtsscherpte vanuit het centrum van het oog geleidelijk aan afneemt. Zoals in een fototoestel de film de lichtgevoelige laag is, zo is het netvlies de lichtgevoelige laag van het oog. Het middelpunt van het netvlies wordt de macula of gele vlek genoemd. 'Macula Degeneratie' betekent letterlijk achteruitgang van de gele vlek en wordt daarom ook wel 'slijtage van het netvlies' genoemd.
In de macula bevinden zich de zogenaamde kegeltjes: lichtgevoelige cellen waardoor men contrast en kleur kan waarnemen. De kegeltjes maken het onderscheiden van details in het centrale, scherpe zien mogelijk. De macula zorgt ervoor dat u kunt lezen, televisie kijken, autorijden of iemands gezicht kunt herkennen. Het overige deel van het netvlies zorgt voor het perifere zien, dus dat deel van het zicht rondom het centrale zien. Het perifere zien zorgt er bijvoorbeeld voor dat u nergens tegenaan loopt. Macula degeneratie ontstaat wanneer de kegeltjes in de macula afsterven. Dit veroorzaakt een achteruitgang van het gezichtsvermogen in het centrale, scherpe zien. Het perifere zien blijft in de meeste gevallen gespaard, zodat men in staat blijft om min of meer zelfstandig de weg in huis en daar buiten te vinden.
	Wat zijn de klachten bij macula degeneratie? In de beginfase van de aandoening zijn er nog weinig of geen klachten. De afwijkingen worden dan meestal bij toeval ontdekt bij een oogcontrole. In een verder gevorderd stadium kunnen de klachten in twee hoofdcategorieën onderverdeeld worden: men heeft last van een verminderd zicht of men heeft last van een vervormd zicht. Een voorbeeld van het zicht bij Macula Degeneratie vindt u hiernaast.

Belangrijkste oorzaak achteruitgang gezichtsvermogen

In Nederland is MD bij mensen boven de 55 jaar de belangrijkste oorzaak van een blijvende achteruitgang van het gezichtsvermogen. Geschat wordt dat ongeveer 100.000 mensen tekenen van MD vertonen en dat meer dan 60.000 mensen het stadium bereikt hebben waarbij dat het centrale zien verloren is gegaan. Dankzij de steeds groter wordende groep 55+-ers zal het aantal gevallen van leeftijdsgebonden MD de komende jaren waarschijnlijk verdubbelen. MD vormt dan ook een steeds groter probleem voor de volksgezondheid! Hieruit blijkt hoe groot het belang is van wetenschappelijk onderzoek!

De macula zorgt ervoor dat u kunt lezen, televisie kijken, autorijden of iemands gezicht kunt herkennen. Het overige deel van het netvlies zorgt voor het perifere zien, dus dat deel van het zicht rondom het centrale zien. Het perifere zien zorgt er bijvoorbeeld voor dat u nergens tegenaan loopt. Macula degeneratie ontstaat wanneer de kegeltjes in de macula afsterven. Dit veroorzaakt een achteruitgang van het gezichtsvermogen in het centrale, scherpe zien. Het perifere zien blijft in de meeste gevallen gespaard, zodat men in staat blijft om min of meer zelfstandig de weg in huis en daar buiten te vinden.

Wat zijn de klachten bij macula degeneratie?

In de beginfase van de aandoening zijn er nog weinig of geen klachten. De afwijkingen worden dan meestal bij toeval ontdekt bij een oogcontrole. In een verder gevorderd stadium kunnen de klachten in twee hoofdcategorieën onderverdeeld worden: men heeft last van een verminderd zicht of men heeft last van een vervormd zicht. Een voorbeeld van het zicht bij Macula Degeneratie vindt u hiernaast.

Belangrijkste oorzaak achteruitgang gezichtsvermogen

In Nederland is MD bij mensen boven de 55 jaar de belangrijkste oorzaak van een blijvende achteruitgang van het gezichtsvermogen. Geschat wordt dat ongeveer 100.000 mensen tekenen van MD vertonen en dat meer dan 60.000 mensen het stadium bereikt hebben waarbij dat het centrale zien verloren is gegaan. Dankzij de steeds groter wordende groep 55+-ers zal het aantal gevallen van leeftijdsgebonden MD de komende jaren waarschijnlijk verdubbelen. MD vormt dan ook een steeds groter probleem voor de volksgezondheid! Hieruit blijkt hoe groot het belang is van wetenschappelijk onderzoek!

Welke risicofactoren zijn er bij MD? Wat kunt u doen?

Leeftijd, erfelijkheid, roken, voeding en het geslacht zijn belangrijke factoren die bepalen of u meer of minder risico loopt op MD. Zo heeft is het bijvoorbeeld zo, dat een vrouw van 75 jaar tweemaal zoveel kans heeft om MD te krijgen dan een man van dezelfde leeftijd. Wat kunt u doen om het risico te verminderen? Beperk alcoholgebruik, rook niet, hou vast aan een voedingspatroon met veel fruit en donkere bladgroenten en draag een zonnebril wanneer u in aanraking komt de zon danwel gebruik maakt van de zonnebank.

De natte en de droge vorm van Leeftijdsgebonden Macula Degeneratie (LMD)

Leeftijdsgebonden Macula Degeneratie (LMD) is een aandoening van de macula die gekenmerkt wordt door verlitteking (fibrose) ( , de ze droge vorm van MD) wordt ook wel de droge vorm genoemd, of door ingroei van nieuwe bloedvaten in het netvlies (de natte vorm). De verslechtering van het gezichtsvermogen v indt erloopt bij de droge vorm over een periode van gemiddeld 10 jaar plaats . Bij de natte vorm daalt het gezichtsvermogen echter zo snel, dat het binnen een jaar tijd onmogelijk wordt te lezen, gezichten te herkennen, auto te rijden en vele andere praktische dagelijkse activiteiten te ondernemen! In Nederland krijgen per jaar ongeveer 8.000 patiënten deze aandoening, en ook hierbij geldt weer dat het aantal stijgt met de vergrijzing van de bevolking.

Wetenschappelijk onderzoek naar l eeftijdsgebonden Macula Degeneratie (LMD)

Het afgelopen jaar heeft de behandeling van de natte vorm van Leeftijdsgebonden Macula Degeneratie en het effect van injecties in het oog als Lucentis en Avastin veel aandacht gekregen in de pers. Niet alleen slagen deze injecties erin de natte vorm van LMD te stabiliseren, maar tevens is het mogelijk gebleken om bij een belangrijk deel van de patiënten zelfs enig zicht terug te winnen. Bij deze injecties is er echter sprake van een belangrijk risico: endophtalmitis. Dit is een blindmakende infectie, die in het glasvocht kan ontstaan. Daarnaast is er op dit ogenblik nog geen duidelijkheid hoe vaak en hoe frequent deze injecties moeten plaatsvinden.

Op dit moment wordt daarom in Het Oogziekenhuis door dr. G.S. Baarsma, dr. J.P. Martinez, dr. L.I. van den Born en dr. T. Misotten met medewerking van de SWOO een nieuw wetenschappelijk onderzoek opgezet. Door patiënten op verschillende tijdstippen (4, 6 of 8 wekelijks) en met verschillende strategieën (altijd, alleen als er iets zichtbaar verandert in de macula of alleen als het zicht daalt) te behandelen, kan in een periode van 6 maanden tot 1 jaar de beste strategie voor deze grote groep patiënten afgeleid worden.

Retinal Angiomatous Proliferation

De SWOO ondersteunt op dit ogenblik ook nog een andere LMD-studie, namelijk die naar Retinal Angiomatous Proliferation, ofwel RAP. Deze vorm van LMD komt voor bij 15% van de patiënten waarbij sprake is van ingroei van bloedvaten en deze vorm gaat vaak gepaard met bloedingen in het netvlies en snelle visusdaling. Het effect van behandeling met injecties al dan niet in combinatie met PDT (Photo-Dynamische Therapie) is nog niet bekend. Dit is dan ook onderwerp van deze 2e studie.

Hartelijk dank voor uw steun aan de SWOO-Flieringa

Wij danken u hartelijk voor uw steun aan het wetenschappelijk onderzoek in Het Oogziekenhuis. Als dank voor uw bijdrage zouden wij u graag willen uitnodigen voor een rondleiding door Het Oogziekenhuis. U kunt u hiervoor opgeven bij Maaike van Zuilen, vanzuilen@oogziekenhuis.nl,
tel: 010-401 76 84.

Nog geen donateur?

Steun het wetenschappelijk onderzoek in Het Oogziekenhuis en lever een bijdrage aan de ontwikkeling van betere onderzoeks- en behandelmethodes t.b.v. de preventie en behandeling van slechtziendheid en blindheid. U kunt een eenmalige bijdrage storten op postbanknummer 2979441 of ABN/AMRO Bank nr. 419519467, t.n.v. SWOO-Flieringa, Rotterdam. Dit kan éénmalig, maar een vaste bijdrage is natuurlijk vanzelfsprekend van harte welkom!

'Lady with red decoration'
copyright © Martin Langer
Locatie: 1e verdieping Het Oogziekenhuis Rotterdam

Resultaten wetenschappelijk onderzoek oogheelkunde

De resultaten die uit wetenschappelijk onderzoek volgen worden ingezet om behandelingen veiliger en minder pijnlijk te laten verlopen en nieuwe behandelingen te ontwikkelen.

Welke resultaten heeft de SWOO-Flieringa inmiddels bereikt?

• Bij een staaroperatie wordt men niet meer opgenomen in het ziekenhuis: het verblijf in het ziekenhuis is van twee weken teruggebracht naar slechts twee uur.
• Blindheid of slechtziendheid bij diabetes kan in veel gevallen voorkomen worden door een laserbehandeling.
• Ernstige ontstekingen in het oog (uve ï tis) werden vroeger voornamelijk behandeld met prednison. De laatste jaren worden naast prednison ook andere geneesmiddelen voorgeschreven.
  Recent zijn er nieuwe en veelbelovende middelen op de markt gekomen. De werking van deze geneesmiddelen wordt momenteel in Het Oogziekenhuis onderzocht.
• Glaucoom kan nu in een vroeger stadium ontdekt worden. Daardoor kunnen we eerder beginnen met de behandeling. De nare gevolgen van glaucoom (slechtziendheid of zelfs blindheid) kunnen zo voorkomen worden.
• Bij veel oogoperaties volstaat nu een lokale verdoving in plaats van algehele narcose.

Meer informatie
Voor vragen en verdere informatie kunt u altijd terecht bij Jolanda de Groot en/of Maaike van Zuilen. Mail ons via: info@swoo-flieringa.nl , of bel: 010-401 76 09 / 010-401 76 84